AI không phải bong bóng, mà là cơ hội lớn

DNnet: Vừa có hội thảo về robot tại Vienna, anh lại lái xe đi tiếp hàng trăm cây số để nói chuyện với các bạn trẻ Việt Nam ở Praha về cơ hội hiếm có của công nghệ trí tuệ nhân tạo. Điều gì khiến anh có thêm năng lượng để truyền đạt sôi nổi với các bạn trẻ như vậy?

Trần Côi: Lâu nay tôi có lời hứa sẽ làm gì đó hỗ trợ các bạn trẻ ở Slovakia, Séc và các nước Đông Âu nơi có trung tâm nearshore của FPT hoạt động. Tuy nhiên vì công việc điều hành và lịch công tác quá bận rộn, tôi đã chưa thực hiện được. Đây là dịp được chia sẻ nội dung này với các bạn startup trẻ ở Séc vốn rất năng động, rất có trình độ vì được thụ hưởng nền tảng giáo dục rất tốt từ Séc và các nước tiên tiến Tây Âu.

Anh Trần Côi thuyết trình với các bạn trẻ và doanh nghiệp. Foto: DNnet.eu

DNnet: Có người coi AI có tầm quan trọng như đầu máy xe lửa ngày xưa bắt đầu cho cuộc câch mạng công nghiệp trên thế giới. Có người thì e ngại cho đó là bong bóng xà phòng, bởi nhiều công ty còn thua lỗ do đầu tư vào AI. Từ góc độ chuyên môn, anh nhìn thấy vấn đề này thế nào?

Trần Côi: Nếu chúng ta quan sát thật kỹ sự chuyển động của khoa học công nghệ và các ứng dụng thực tiễn khắp nơi của AI vào các ngành công nghiệp, chúng ta sẽ có cảm nhận khác hẳn so với góc nhìn bề ngoài làm mọi người hoảng loạn: Các công ty big tech đã sa thải hàng loạt nhân sự lên đến hàng nghìn người từng đợt, và sẽ chưa có dấu hiệu dừng lại. Ở một nước nhỏ như Slovakia, một cô bạn của tôi người Slovak đang làm việc trong một công ty Mỹ, quy mô dạng vừa với vài trăm người ở Slovakia trong lĩnh vực BPO, vừa mới bị sai thải vì công ty vừa đưa vào vận hành hệ thống AI mới. Cô ấy nói với tôi rằng là năm ngoái tôi nghe ông nói về tác động của AI đến công việc, tôi nghĩ rằng là phải mất vài năm liệu chăng công việc tôi mới bị ảnh hưởng, vì về cơ bản việc tôi đang làm cần hàm lượng chất xám con người, sao AI có thể thay thế sớm ngay được.

Các công ty lớn đầu ngành AI đang đổ vào rất nhiều tiền hàng tỷ USD để xây dựng AI data centre, AI cloud infrastructure, AI development platform, Foundation model platform để xây dựng hạ tầng AI. Dựa trên hạ tầng đó, họ xây lên lớp hạ tầng ứng dụng cho doanh nghiệp, cho người dùng. Thực tế họ đã đưa ra được nhiều sản phẩm AI ra thị trường. Trong số đó nhiều sản phẩm làm cho chúng tôi là người trong ngành công nghệ thực sự sốc trước năng lực mà công cụ AI có thể làm được, và thay thế hoàn toàn các chuyên gia có kinh nghiệp trong việc từ cài đặt phần mềm, lập kế hoạch cho dự án, đến thiết kế và sinh mã nguồn, cũng như tạo mã nguồn test, kiểm tra chất lượng, đến triển khai hỗ trợ vận hành. Những việc này được thực hiện vô cùng nhanh và với chất lượng rất cao và khối lượng công việc rất lớn.

Bên cạnh đấy, các ứng dụng AI áp dụng vào hệ thống doanh nghiệp, bao quát toàn bộ từ hoạt động bán hàng, chăm sóc khách hàng, marketing, sản xuất, đến hoạt động văn phòng, quản lý nhân sự. Các tác nghiệp lặp đi lặp lại và ngay cả các tác nghiệp của kế toán tài chính là đối tượng đưa các ứng dụng AI phù hơp vào thay thế con người.

Vì sự thay đổi này đang đến vô cùng nhanh, vì sự cạnh tranh vô cùng khốc liệt nên có thể các công ty AI đầu ngành cạnh tranh không được sẽ phá sản. Vấn đề then chốt ở đây là nhiều trong số họ đã đưa ra được sản phẩm vào ứng dụng vô cùng hiệu quả trong nhiều ngành công nghiệp. Chính vì vậy tôi không xem đây là bong bóng AI. Tôi xem đây là cơ hội hơn là sự đe dọa vì AI sẽ mở ra nhiều cánh cửa cơ hội vô cùng mới.

Bài học Nokia và cơ hội xây dựng nền tảng mới

DNnet: Trong bài thuyết trình của mình anh có so sánh đưa ra lỗi khiến Nokia lụi tàn còn Google và Apple thì tiếp tục tiến mạnh. Anh có đề cập đến tầm quan trọng của nền tảng. Theo anh AI mang đến cơ hội để xây dựng những nền tảng mới?

Trần Côi: Rất nhiều các cháu thế hệ trẻ học MBA thì nghe về case study của Nokia nhiều. Tôi rất thích diễn đạt lại của ĐH Harvard Bussiness School về case study này ở chỗ Nokia đã phát triển nhiều sản phẩm rất xuất sắc. Mỗi sản phẩm là một sự chuyên biệt về phần cứng, phần mềm riêng. Họ không thể nâng cấp và tích hợp nhanh cho nhiều sản phẩm mới khi môi trường doanh nghiệp quá phân mảnh theo cấu trúc Silo. Họ không có platform nền tảng để cho ra sản phẩm mới thật nhanh.

Sau đấy thì các bạn thấy Google, Apple mang đế hệ sinh thái mới. Họ dựa trên platform phát triển nhiều sản phẩm rất nhanh. Nếu sản phẩm không thành công thì họ cho dừng rất nhanh. Thực ra cả hai công ty Google, Apple bên cạnh YouTobe Premium, hay App Store, iCloud rất thành công, họ cũng cho thất bại nhanh những sản phẩm như Google+, Apple Ping, v.v.. vì không kết nối được khách hàng, không có được hiệu ứng network.

Vì vậy ở góc nhìn startup, chúng ta cần thấy rằng network đóng vai trò quan trọng trong mô hình kinh doanh mới. Nếu các startup tạo ra hệ sinh thái của riêng mình, xây được nền tảng của mình, và scale up được xuyên biên giới, tận dụng hiệu ứng network thì đây là cơ hội mới cho doanh nhân trẻ.

Doanh nghiệp sẽ phải chuyển đổi cùng AI

DNnet: Những nền tảng mới xây dựng và hỗ trợ bởi AI sẽ thay đổi thế nào công việc của doanh nghiệp nói chung và riêng với doanh nghiệp Việt Nam tại nước ngoài?

Trần Côi: Ở góc nhìn phía giới lãnh đạo, chủ doanh nghiệp thì họ sẽ áp dụng ngay các ứng dụng AI để mang lại doanh số lớn hơn, sử dụng ít nguồn lực hơn về cả nguồn lực vốn và con người.

Phía giới lao động tầm trung và thấp sẽ có xu hướng chống quyết liệt vì nguy cơ mất việc của họ vô cùng lớn. Tuy nhiên sẽ đến một lúc nào đó các doanh nghiệp sẽ và phải chuyển đổi tùy tốc độ nhanh hay chậm sang mô hình quản trị mới có vai trò quan trọng của AI để có thể tồn tại và cạnh tranh được.

Với các doanh nghiệp Việt Nam tại nước ngoài thì tôi nghĩ họ có lợi thế tiếp cận công nghệ tại Châu Âu có thể sớm hơn các doanh nghiệp ở Việt Nam. Họ cũng có thể thiết kế lại mô hình hoạt động nhỏ gọn, giảm mô hình thâm dụng nhân lực lao động đi rất nhiều.

DNnet: Nếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa thì anh sẽ đầu tư vào AI như thế nào?

Trần Côi: Với ngân sách IT không lớn thì các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng có thể tìm hướng đi riêng cho mình. Một ví dụ là các ứng dụng AI mới cho phép người không thật sự có chuyên môn trong online marketing có thể tạo nội dung (content) vô cùng nhanh, hiệu ứng đồ họa như chuyên gia.

Có nhiều ứng dụng hữu ích khác nữa mà doanh nghiệp không nhất thiết phải đầu tư khoản tiền lớn quá sức của mình, mà có thể thử nghiệm nhỏ, nâng cấp lên quy mô rất nhanh nếu cần. Các công cụ lập trình như Agentic AI coding, AI assistants và agents nếu chọn lựa và sử dụng phù hợp sẽ mang lại lợi ích rất lớn mà nếu không dám thử thì chúng ta sẽ không biết được.

Nhiều gương mặt quen thuộc trong thế hệ trẻ Việt Nam tại CH Séc. Foto: DNnet.eu

FPT và những cú sốc đầu tiên của làn sóng AI

DNnet: Công ty FPT Séc, Slovakia và Romania có những trở ngại ban đầu khi AI làm đảo lộn công nghiệp phát triển phần mềm, nhưng sau đó anh đã lật lại thế cờ và mang về cho FPT những hợp đồng quan trọng. Điều gì khiến khách hàng tin tưởng vào các anh?

Trần Côi: Trong bố cảnh chuyển đổi AI, chúng tôi đối diện với những cú sốc từ rất sớm khi các dự án kiểu cũ truyền thống bị khách hàng cắt việc do họ cũng đã bắt đầu áp dụng AI và tự động hóa.

Trở ngại lớn nhất là thuyết phục nhân viên bước ra khỏi vùng an toàn, học AI và mạnh dạn áp dụng và mọi ngóc ngách công việc và đánh giá mức độ hiệu quả. Chúng tôi phải đầu tư công sức, đào tạo chuyên gia AI, hướng dẫn truyền đạt lại cho các bạn khác, tạo sự kiện ở mức công ty để truyền cảm hứng, truyền định hướng.

Chúng tôi đang có tệp khách hàng lớn mà đang cung cấp dịch vụ nhiều năm nay với chất lượng cao, việc chào thêm dịch vụ AI vào là không quá khó. Việc có kinh nghiệm thật sự với dự án AI, chào mời các khách hàng mới cũng tạo hiệu ứng ngạc nhiên không kém vì trong bối cảnh chuyển đổi số AI, chúng tôi thấy rằng đi bán hàng theo kiểu truyền thống là không thể được nữa rồi.

Khởi nghiệp, nghề nghiệp và cơ hội cho thế hệ trẻ

DNnet: FPT có kế hoạch gì cụ thể để hỗ trợ các bạn trẻ Việt Nam muốn làm startups?

Trần Côi: Với công việc bận rộn và quỹ thời gian có hạn, cá nhân tôi có thể giúp các bạn trẻ trong việc chia sẻ định hướng công nghệ, các hướng công nghê mới, kể cả về kinh nghiệm quản trị doanh nghiệp khi các bạn có yêu cầu và sắp xếp trước.

FPT cũng đang cử nhiều chuyên gia công nghệ, có cả AI, tham gia giảng dạy ở các trường đại học lớn ở Slovakia, việc mời các bạn đến FPT giao lưu công nghệ cũng là một việc có thể làm được. Hoặc cử chuyên gia đến giao lưu công nghệ với các startups cũng là hoàn toàn khả thi.

Ngoài ra, đề tài tôi cũng rất muốn trao đổi với các bạn trẻ đang học ĐH và chuẩn bị vào ĐH về góc nhìn định hướng nghề nghiệp trong bối cảnh AI. Thế hệ các cháu sẽ không dễ dàng tìm việc như các thế hệ trước theo kiểu truyền thống. Các cháu cần tư duy và định hướng nghề nghiệp thế nào để có thể xem AI là cơ hội nghề nghiệp chứ không hẳn là một mối đe dọa.

Quang cảnh cuộc toạ đàm. Foto: DNnet.eu

DNnet: Anh cho các bạn trẻ lời khuyên gì để sớm thành công mà không chỉ là đốt hết tiền đầu tư của bố mẹ và bạn bè vào để mua tokens cho các con AI agents hoạt động không kiểm soát được?

Trần Côi: Cười 😊. Tôi vẫn rất tin vào giới trẻ, vào các cháu với năng lực thích ứng của người Việt, và năng lực lĩnh hội những thay đổi công nghệ vô cùng nhanh chóng xung quanh mình. Tự mỗi cháu sẽ tìm con đường thành công của riêng mình khi nắm được xu hướng công nghệ và các đặc điểm đặc thù của nó.

Sẽ rất khó để các cháu sao chép được thành công của các chú doanh nhân của thế hệ trước ở Đông Âu, nhưng các cháu sẽ tạo được những startup công nghệ triệu đô/tỷ đô nếu nắm được cuộc chơi. Thực tế nhiều doanh nhân trẻ ở Mỹ, Trung Quốc đã thành công như vậy mà thế hệ doanh nhân cũ không thể làm được.

Như trong một phỏng vấn của Jensen Huang, CEO của Nvidia thực hiện bởi bà Condoleezza Rice mới gần đây, ông ấy nói rằng một khi hệ thống nền tảng của AI tương đối hoàn thiện thì phần layer trên cùng là tạo các ứng dụng sử dụng nền tảng AI để áp dụng vào doanh nghiệp và các ngành công nghiệp sẽ là tương lai cho chúng ta. Các cháu cần trải nghiệm, đừng sợ AI, coi đó là cơ hội để kiếm tiền và phát triển sự nghiệp của mình.

DNnet: Rất cảm ơn anh Côi là người đầu tiên mở đầu cho Bàn tròn Doanh nghiệp DNnet.eu. Chúng tôi sẽ tiếp tục bàn tròn này với các cuộc thảo luận với các chuyên gia, doanh nghiệp Việt Nam tại Châu Âu.