Một bộ cảm biến rò rỉ điện nhỏ gọn cho trạm sạc EV của công ty Mega-Senway (Mega-Senway) ở Thượng Hải cho thấy làn sóng công nghệ cao của Trung Quốc đang lan rộng. Sản lượng dự kiến đạt 10 triệu chiếc năm nay, phản ánh xu hướng đang bào mòn biên lợi nhuận toàn cầu và đẩy nhiều chính phủ vào thế khó.

Giá thiết bị từng do một nhóm ít ỏi tập đoàn Đức, Thụy Sĩ cung cấp ở mức khoảng 200 Nhân dân tệ (30 USD). Mega-Senway khởi đầu với chi phí 40 Tệ, bán 100 Tệ, nhưng khi đối thủ Trung Quốc ồ ạt xuất hiện, giá rơi xuống 10 Tệ; các nhà sản xuất châu Âu dần rút lui. Quỹ đạo này phác họa cách các doanh nghiệp Trung Quốc tái định hình sản xuất cao cấp.

Hai thập kỷ sau “cú sốc Trung Quốc” hàng giá rẻ, làn sóng 2.0 nhắm vào các ngành giá trị cao: xe điện, pin năng lượng mặt trời, pin lưu trữ, tua-bin gió… Quy mô khổng lồ, kỹ sư dồi dào, trợ cấp mạnh và tỷ giá thấp giúp họ tràn ngập thị trường, dù dư công suất bóp nghẹt lợi nhuận nội địa. Thặng dư thương mại hàng hóa vượt 1.000 tỷ USD năm 2025, xuất khẩu quý I/2026 tăng gần 15%. Nhà đầu tư Huang He nhận định kẻ sống sót ở Trung Quốc “gần như bất khả chiến bại” ra thế giới.

Áp lực cạnh tranh trong nước bị gọi là “Nội quyển”, buộc doanh nghiệp cắt chi phí triệt để. Mega-Senway mua nhà máy, học quy trình từ đối thủ láng giềng và tự động hóa: kiểm định từ từng chiếc lên bốn, tám, rồi giao cho robot; quy trình được cập nhật 2–3 lần mỗi năm để bám kịp cuộc đua giá.

Chuỗi cung ứng ô tô đổi luật chơi: chu kỳ sản phẩm 5 năm và đàm phán giá hằng năm biến mất, một hãng xe lớn mở thầu trực tiếp mỗi tháng, buộc nhà cung cấp hạ giá qua nhiều vòng. Mô hình này lan sang hóa chất, năng lượng mặt trời: sản lượng tăng, lợi nhuận co hẹp hoặc âm. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), doanh nghiệp Trung Quốc được trợ cấp gấp 3–9 lần chuẩn phát triển, chủ yếu qua vay lãi thấp từ ngân hàng nhà nước; Nhân dân tệ bị định giá thấp ước khoảng 16% củng cố lợi thế giá.

Làn sóng xuất khẩu nhắm thẳng vào châu Âu có chi phí năng lượng và lao động cao. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron coi đây là bài toán sống còn với sản xuất châu Âu. Công ty cảm biến Thụy Sĩ LEM (LEM) chuyển sang chuỗi cung ứng giá rẻ Trung Quốc và tăng R&D tại Thượng Hải; hãng Volkswagen (Volkswagen) mở trung tâm R&D ở Hợp Phì để cạnh tranh tại Trung Quốc. Lãnh đạo tổ chức tư vấn Bruegel (Bruegel) Jeromin Zettelmeyer cảnh báo phải chặn hoặc làm chậm “cỗ xe Trung Quốc” nếu không ngành công nghiệp có thể “biến mất chỉ sau một đêm”, theo Thời báo Tài chính (Financial Times).