Xung đột trong Đảng Luật pháp và Công lý (Prawo i Sprawiedliwość) leo thang công khai quanh hội mới của Mateusz Morawiecki; theo prof. Jarosław Flis, đây là một cuộc chơi với nhiều cảm xúc, quy tắc không rõ ràng và khó đoán kết cục. Các tiền lệ như Polska Jest Najważniejsza hay chia tay của Zbigniew Ziobro cho thấy PiS từng vượt qua đổ vỡ, còn so sánh với AWS và Unia Wolności bị giới hạn vì PiS và PO đã có bề dày một phần tư thế kỷ.

Rời PiS bị xem là canh bạc nặng rủi ro: lập đảng mới ở Ba Lan thường thất bại và PiS sở hữu mạng lưới tổ chức dày dạn với hàng nghìn đại biểu địa phương. Bài học Jacek Żalek rời Platforma Obywatelska so với Jan Grabiec ở lại, hay dự báo sai của Jacek Kurski, minh họa cái giá của ly khai; Morawiecki có lợi thế truyền thông hơn Ziobro nhưng không quá vượt trội.

Kịch bản hợp lý hơn là cuộc đua giành quyền lãnh đạo trong PiS nếu đà ủng hộ tiếp tục suy và 'hiệu ứng Czarnek' phản tác dụng. Flis ví von bài toán người kế nhiệm kiểu Churchill: kẻ phản biện trong khủng hoảng có thể được chọn khi cần đổi hướng. PiS đang dưới 30% và dù có những diễn biến khác, Tổng thống không toàn tâm củng cố sức mạnh của đảng; cả khối mà Flis gọi là 'Kiemlicze' (PiS và hai nhánh Konfederacja) chỉ nhỉnh hơn liên minh cầm quyền trong trung bình thăm dò Poll of Polls với cách biệt nhỏ.

Chiến lược nuôi dưỡng mâu thuẫn nội bộ của Jarosław Kaczyński nay khó kiểm soát, khi các phe 'maślarze' và 'harcerze' công khai đối đầu, gây bối rối cho cơ sở. Morawiecki có vốn quản trị và từng giúp PiS trong nhiệm kỳ đầu cùng phản ứng COVID-19 ban đầu, góp phần vào tái cử của Andrzej Duda. Tuy vậy, ông mang gánh nặng bầu cử qua thư 2020, cải cách Polski Ład và quyết định như đóng cửa rừng, cộng với phát ngôn gay gắt trong tranh luận khiến bước ngoặt về trung dung hiện tại bị nghi ngờ.

Tranh luận chiến lược xoay quanh việc trấn an trung dung hay đẩy mạnh đối đầu; phe của Morawiecki muốn giảm công kích, còn đối thủ tin 'thêm liều mạnh' sẽ thắng. Nhưng sân chơi cực đoan đã chật với Braun và Konfederacja, và kinh nghiệm 2023 cùng trường hợp Orbán cho thấy phân cực không đảm bảo chiến thắng.

Một lối đi có thể cho PiS là trở lại vị thế đảng lớn nhất nhờ xung đột với Donald Tusk khiến Konfederacja lớn lên vừa đủ để làm đối tác kiểu Trzecia Droga, từ đó nắm ghế thủ tướng, các bộ khối quyền lực và ảnh hưởng nhân sự, rồi dần hấp thụ mảnh vỡ. Tuy nhiên, Konfederacja có thể rút kinh nghiệm của Lewica và Polska 2050 để mặc cả khôn ngoan hơn.

Trước bầu cử 2027, bức tranh phân mảnh tăng mạnh dù hệ thống chỉ 'chứa' được 5–6 đảng. Hiện đếm được chín lực lượng đáng kể: phe đối lập gồm PiS và hai Konfederacja cùng Razem; phía cầm quyền có Liên minh Công dân (Koalicja Obywatelska), Tân Cánh tả (Nowa Lewica), Đảng Nhân dân Ba Lan (Polskie Stronnictwo Ludowe), Ba Lan 2050 (Polska 2050) và Trung Tâm (partia Centrum). Nguy cơ nhiều phiếu rơi dưới ngưỡng 5% tái hiện kiểu 2015, biến cuộc chơi thành 'roulette Ba Lan', nơi vài điểm phần trăm dịch chuyển, như kịch bản Lewica tách đôi hay Trzecia Droga mất 2% vào tay Konfederacja, có thể lật ngược thế đa số.