Lãnh đạo 27 nước họp kín tại lâu đài Alden Biesen ở Flanders, lần này tập trung vào năng lực cạnh tranh thay vì quốc phòng như kỳ trước. Orbán Viktor nói mục tiêu là đưa kinh tế châu Âu trở lại tăng trưởng. Friedrich Merz nhấn mạnh bối cảnh địa chính trị đã đổi khác, còn Mario Draghi cảnh báo nguy cơ “suy thoái chậm”. Enrico Letta kêu gọi biến “27 thành một thị trường” thống nhất hơn.

Letta lấy Airbus làm ví dụ cho thấy châu Âu thắng khi không bị chia cắt và muốn mô hình tương tự ở các ngành như viễn thông. Sau khi Ủy ban châu Âu từng chặn thương vụ Siemens–Alstom năm 2019, các lãnh đạo nay cởi mở hơn với thay đổi. Chủ tịch Hội đồng châu Âu (European Council) António Costa nói cần cho phép hợp nhất doanh nghiệp ở một số ngành để đạt mức đầu tư và đổi mới cần thiết, hướng tới các “nhà vô địch châu Âu” trong lĩnh vực chiến lược; việc rà soát quy tắc sáp nhập đang giữ vai trò then chốt.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (European Commission) Ursula von der Leyen hứa trình đề xuất mới vào tháng 4, phản ánh thực tế cạnh tranh toàn cầu và cho phép xuất hiện các “nhà vô địch” thực thụ. Bà cũng thúc đẩy “hệ thống quy tắc thứ 28” tùy chọn ở cấp EU để doanh nghiệp, nhất là công ty nhỏ, dễ tiếp cận thị trường chung, có thể đăng ký trực tuyến trong 48 giờ.

Von der Leyen cho biết “quy tắc thứ 28” có thể khởi động qua cơ chế hợp tác tăng cường với tối thiểu chín nước tham gia. Cách làm này từng được dùng gần đây khi loại Hungary và hai nước khác khỏi khoản vay 90 tỷ EUR cho Ukraine, và trước đó để vượt qua tranh cãi ngôn ngữ với bằng sáng chế EU khi Tây Ban Nha và Italy đứng ngoài. Bà ưu tiên đồng thuận 27 nước nhưng sẵn sàng dùng hợp tác tăng cường cho cả “liên minh tiết kiệm và đầu tư” do “liên minh thị trường vốn” bị ách tắc; cơ chế bảo hiểm tiền gửi chung vấp “băn khoăn lớn” từ phía Đức. Emmanuel Macron ủng hộ dùng công cụ này nếu đến tháng 7 không có kết quả chung.

Von der Leyen nhấn mạnh hợp tác tăng cường đã được quy định trong hiệp ước và giúp tránh phải đi theo “tốc độ chậm nhất”. Trước thượng đỉnh, sáu bộ trưởng tài chính đã nhóm họp điều phối trên nhiều mảng; bên lề, 19 lãnh đạo có cuộc gặp riêng mà Orbán Viktor tham dự. Pedro Sánchez phàn nàn với Giorgia Meloni về cuộc gặp này, còn một nhà ngoại giao Slovenia nói có nước “tự mời mình”.

Do là cuộc “rút lui” không chính thức nên không có kết luận chính thức. Tháng 3 sẽ có thượng đỉnh thường lệ, nơi von der Leyen dự kiến trình gói biện pháp tiếp theo sau “cuộc thảo luận rất tốt”, với mục tiêu triển khai xong trước cuối năm 2027.