Tin Hungary
Kiểm chứng: Thật sự không có cơ sở khoa học để coi khí nhà kính là rủi ro y tế công cộng?
Chia sẻ:DNnet
Tóm tắt
Donald Trump thông báo sẽ rút lại xác định nguy cơ năm 2009 của Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) coi khí nhà kính là rủi ro y tế công cộng, nói quyết định này không có cơ sở thực tế hay pháp lý, làm hại ngành dầu mỏ và đẩy giá ô tô; ông khẳng định hủy bỏ sẽ giúp xe rẻ và tốt hơn, nhưng cáo buộc về thiếu cơ sở bị đặt dấu hỏi.
Tiền lệ pháp lý xuất phát từ phán quyết năm 2007 của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ (Supreme Court) trong vụ Massachusetts kiện EPA, xác định khí nhà kính là chất ô nhiễm không khí và có thể bị điều chỉnh theo Đạo luật Không khí Sạch (Clean Air Act). Năm 2009, EPA chính thức ban hành xác định nguy cơ, dựa trên dữ liệu do Trung tâm Dữ liệu Khí hậu Quốc gia của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) thu thập, cùng các tài liệu nền và phản hồi khoa học phục vụ quy định.
Ngoài đo đạc của NOAA, nhiều tổng quan hệ thống và nghiên cứu độc lập cho thấy tác động của biến đổi khí hậu do khí nhà kính đến sức khỏe là rõ rệt: các đợt nắng nóng, hạn hán, lũ lụt và ô nhiễm không khí gây hại trực tiếp và gián tiếp, ảnh hưởng không chỉ nhóm dễ tổn thương như phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi mà còn các cộng đồng đặc biệt dễ bị tác động như cư dân bản địa và vùng ven biển.
Phân tích về đợt nắng nóng châu Âu mùa hè 2025 ước tính khoảng 1.500 ca tử vong liên quan đến việc đốt nhiên liệu hóa thạch. Một tổng quan khác cho thấy 37% tử vong do nắng nóng mùa ấm có thể quy cho biến đổi khí hậu do con người trên mọi châu lục. Nghiên cứu về phát thải CO2 của con người còn chỉ ra tác động trực tiếp đến tử vong vượt mức, làm tăng chi phí xã hội của carbon và củng cố lập luận cần khử carbon hoàn toàn vào năm 2050.
Chứng cứ về gánh nặng tử vong do ô nhiễm không khí rất lớn: các nghiên cứu ước tính số ca tử vong ở quy mô hàng triệu, liên quan bệnh tim mạch, hô hấp, đột quỵ và ung thư. Ngay tại Hoa Kỳ, mức ô nhiễm hiện tại cũng làm tăng tử vong chung và tử vong tim mạch; vì PM2.5 từ nhiên liệu hóa thạch là nguồn chính, phát thải này tác động trực tiếp đến bệnh tật và số ca tử vong.
Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận ô nhiễm không khí, trong đó có phần do đốt nhiên liệu hóa thạch, liên quan đến hàng triệu ca tử vong sớm mỗi năm. Một nghiên cứu khác xác định PM2.5 từ nhiên liệu hóa thạch gây ra hàng triệu ca tử vong sớm toàn cầu, đặc biệt tại Trung Quốc, Ấn Độ, một số khu vực của Hoa Kỳ, châu Âu và Đông Nam Á, đồng thời góp phần lớn vào nhiễm trùng hô hấp dưới ở trẻ em; cắt giảm nhiên liệu hóa thạch vì thế mang lại lợi ích y tế công cộng rất lớn.
Những người hoài nghi khí hậu—trong đó có thành viên một nhóm do Bộ Năng lượng Hoa Kỳ (Department of Energy) lập để đánh giá tình hình—thường lập luận chưa chứng minh được vai trò của con người. Tuy vậy, hơn 99% các nghiên cứu khí hậu có bình duyệt từ năm 2012 đồng thuận rằng biến đổi khí hậu hiện đại do con người gây ra. Kết luận: tuyên bố rằng không có cơ sở khoa học để coi khí nhà kính là rủi ro y tế công cộng là sai.
Tiền lệ pháp lý xuất phát từ phán quyết năm 2007 của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ (Supreme Court) trong vụ Massachusetts kiện EPA, xác định khí nhà kính là chất ô nhiễm không khí và có thể bị điều chỉnh theo Đạo luật Không khí Sạch (Clean Air Act). Năm 2009, EPA chính thức ban hành xác định nguy cơ, dựa trên dữ liệu do Trung tâm Dữ liệu Khí hậu Quốc gia của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) thu thập, cùng các tài liệu nền và phản hồi khoa học phục vụ quy định.
Ngoài đo đạc của NOAA, nhiều tổng quan hệ thống và nghiên cứu độc lập cho thấy tác động của biến đổi khí hậu do khí nhà kính đến sức khỏe là rõ rệt: các đợt nắng nóng, hạn hán, lũ lụt và ô nhiễm không khí gây hại trực tiếp và gián tiếp, ảnh hưởng không chỉ nhóm dễ tổn thương như phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi mà còn các cộng đồng đặc biệt dễ bị tác động như cư dân bản địa và vùng ven biển.
Phân tích về đợt nắng nóng châu Âu mùa hè 2025 ước tính khoảng 1.500 ca tử vong liên quan đến việc đốt nhiên liệu hóa thạch. Một tổng quan khác cho thấy 37% tử vong do nắng nóng mùa ấm có thể quy cho biến đổi khí hậu do con người trên mọi châu lục. Nghiên cứu về phát thải CO2 của con người còn chỉ ra tác động trực tiếp đến tử vong vượt mức, làm tăng chi phí xã hội của carbon và củng cố lập luận cần khử carbon hoàn toàn vào năm 2050.
Chứng cứ về gánh nặng tử vong do ô nhiễm không khí rất lớn: các nghiên cứu ước tính số ca tử vong ở quy mô hàng triệu, liên quan bệnh tim mạch, hô hấp, đột quỵ và ung thư. Ngay tại Hoa Kỳ, mức ô nhiễm hiện tại cũng làm tăng tử vong chung và tử vong tim mạch; vì PM2.5 từ nhiên liệu hóa thạch là nguồn chính, phát thải này tác động trực tiếp đến bệnh tật và số ca tử vong.
Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận ô nhiễm không khí, trong đó có phần do đốt nhiên liệu hóa thạch, liên quan đến hàng triệu ca tử vong sớm mỗi năm. Một nghiên cứu khác xác định PM2.5 từ nhiên liệu hóa thạch gây ra hàng triệu ca tử vong sớm toàn cầu, đặc biệt tại Trung Quốc, Ấn Độ, một số khu vực của Hoa Kỳ, châu Âu và Đông Nam Á, đồng thời góp phần lớn vào nhiễm trùng hô hấp dưới ở trẻ em; cắt giảm nhiên liệu hóa thạch vì thế mang lại lợi ích y tế công cộng rất lớn.
Những người hoài nghi khí hậu—trong đó có thành viên một nhóm do Bộ Năng lượng Hoa Kỳ (Department of Energy) lập để đánh giá tình hình—thường lập luận chưa chứng minh được vai trò của con người. Tuy vậy, hơn 99% các nghiên cứu khí hậu có bình duyệt từ năm 2012 đồng thuận rằng biến đổi khí hậu hiện đại do con người gây ra. Kết luận: tuyên bố rằng không có cơ sở khoa học để coi khí nhà kính là rủi ro y tế công cộng là sai.
DNnet sử dụng AI để tóm tắt tin tức được thành viên chia sẻ. Nội dung và bản quyền của tin ảnh thuộc về trang tin gốc. Bạn có thể xem cụ thể tại link của trang tin gốc hay trao đổi, phản ảnh tại đây.
