Hệ thống logistics toàn cầu rơi vào cuộc tái cơ cấu bắt buộc và tốn kém khi tắc nghẽn tại Eo biển Hormuz kéo dài, khiến tới một phần tư thương mại đường biển về dầu bị đình trệ. Chuỗi cung ứng ghi nhận chậm trễ tính bằng tuần, chi phí vận tải leo thang và phát thải ô nhiễm tăng rõ rệt.

Một lệnh ngừng bắn ở Trung Đông từng thắp hy vọng mở lại tuyến qua Hormuz, nhưng các cuộc trao đổi trực tiếp giữa Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Bộ trưởng Ngoại giao Iran tại Islamabad đã thất bại. Tổng thống Mỹ Donald Trump nói kế hoạch mở lại eo biển có thể diễn ra “khá sớm”, song lịch trình vẫn bất định; hiện chỉ có các giai đoạn quá cảnh hạn chế kèm kiểm soát nghiêm ngặt.

Eo biển Hormuz là điểm nghẽn chiến lược: theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (Agenția Internațională pentru Energie), khoảng 25% thương mại dầu mỏ bằng đường biển đi qua đây. Không có lộ trình thay thế trực tiếp, tàu buộc phải vòng châu Phi; dữ liệu thị trường và hãng phân tích dữ liệu Kpler (Kpler) cho thấy ít nhất 60% luồng vận tải thường lệ đã chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng. Các hãng vận tải container Maersk (Maersk) và Hapag-Lloyd (Hapag-Lloyd) biến các cảng châu Phi thành điểm bunker nhiên liệu lớn.

Để bù quãng đường xa, tàu tăng tốc, đốt nhiều nhiên liệu hơn, kéo cường độ năng lượng trong vận tải biển đi lên và xóa nhòa mức cải thiện 30% giai đoạn 2003–2020. Kịch bản lặp lại ở quy mô lớn hơn so với khủng hoảng Kênh đào Suez năm 2024, khi phát thải khí nhà kính tăng 46% và chi phí kinh tế tăng hơn 50%. Với Brent quanh 95 USD/thùng, chi phí lớn nhất là năng lượng bị lãng phí cho các tuyến vòng.

Khủng hoảng phơi bày sự mong manh của mô hình kinh tế phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch và các điểm quá cảnh bắt buộc. Dù các kém hiệu quả logistics có thể khiến phát thải CO2 toàn cầu năm 2026 tăng khoảng 0,8%, quá trình chuyển dịch xanh lại tăng tốc, với đầu tư sản xuất năng lượng sạch đạt kỷ lục 2,3 nghìn tỷ USD năm trước.

Đối với các nước nhập khẩu năng lượng lớn như Italia, dư địa ứng phó gần như bó hẹp khi tuyến hàng hải bị chia cắt. Giới chuyên gia nhấn mạnh thách thức sắp tới không chỉ là giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, mà còn xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt và bền bỉ hơn trước các cú sốc toàn cầu.