Ngày 23/6/2016, 51,9% cử tri Vương quốc Anh chọn rời Liên minh châu Âu (EU). Mười năm trôi qua, đa số đã đổi ý: “Bregret” trở thành cảm xúc chủ đạo, bao trùm gần 60% dư luận; nếu bỏ phiếu lại hôm nay, phe rời EU khó vượt 40%.

Những hệ quả nổi bật gồm tăng trưởng kinh tế bị kìm hãm, khủng hoảng chính trị dai dẳng, tình trạng cô lập và suy giảm ảnh hưởng quốc tế. Tầm nhìn “Global Britain” về khôi phục vị thế đã vấp phải thực tế bất lực trước các xung đột trên thế giới.

Tham vọng hưởng lợi từ việc “thoát ách” quy chuẩn châu Âu không thành, rồi bị thay bằng lựa chọn ngược lại: “liên kết động” với các quy tắc của EU để làm trơn tru trao đổi thương mại.

Khẩu hiệu “Giành lại quyền kiểm soát” nhằm chấm dứt tự do đi lại của công dân châu Âu và kiểm soát nhập cư lại phản tác dụng, khi dòng người đến từ Khối Thịnh vượng chung (Commonwealth) tăng mạnh.

Cuộc trưng cầu xảy ra ít lâu trước chiến thắng đầu tiên của Donald Trump được xem như phát pháo mở màn cho làn sóng dân túy ở phương Tây. Chủ nghĩa dân tộc, bài ngoại, thao túng chủ đề nhập cư và bản sắc, dân túy chống giới tinh hoa, dối trá vận động, tác động của mạng xã hội, cùng liên minh giữa rất giàu và rất nghèo đều đã hiện diện.

Sự lựa chọn từng khiến Marine Le Pen phấn khích rốt cuộc biến thành một “đường khổ nạn” cho nước Anh, trong bối cảnh các yếu tố nuôi dưỡng đà tiến của cực hữu hội tụ.

Từ đây nảy sinh tính mơ hồ của “Bregret”: hối tiếc lan rộng nhưng đan xen những mâu thuẫn chưa ngã ngũ về con đường tiếp theo.