Phiên xử kéo dài ba ngày, diễn ra xử kín trước Tòa đại hình vị thành niên (cour d’assises des mineurs) của Pyrénées-Atlantiques tại Pau, nhằm làm sáng tỏ cách một học sinh 16 tuổi sát hại cô giáo tiếng Tây Ban Nha Agnès Lassalle và liệu khi đó cậu có đủ khả năng nhận thức hậu quả. Bạn đời cũ Stéphane Voirin nhắc lại hình ảnh một nhà giáo đáng mến và cho biết sẽ mặc áo in ảnh cô mỗi ngày dự tòa; ông từng nhảy một mình tại tang lễ ở Biarritz để tiễn biệt.

Sáng 22/2/2023 tại trường Saint-Thomas-d’Aquin ở Saint-Jean-de-Luz, nghi can mang dao bếp bọc trong giấy lau, khóa cửa lớp và đâm một nhát vào ngực cô giáo, trúng tim khiến nạn nhân tử vong tại chỗ. Cậu được mô tả là sững sờ, sang lớp bên và giao nộp vũ khí sau khi hai giáo viên thuyết phục, rồi nói mình đã hủy hoại cuộc đời. Bị bắt giữ và bị khởi tố về tội ám sát, cậu khai cảm giác có “một người khác” trong mình thúc giục làm hại, nhắc đến cãi vã với bạn vào hôm trước và thừa nhận có phần ác cảm với nạn nhân vì kết quả học tập, những lời lẽ bị chuyên gia ban đầu nhận xét là thiếu nhất quán; công tố viên tại Bayonne từng nêu các điểm này.

Trọng tâm pháp lý là trách nhiệm hình sự gắn với khả năng nhận thức. Theo điều 122-1 của Bộ luật Hình sự (Code pénal), người mắc rối loạn tâm thần làm mất khả năng nhận thức hay kiểm soát hành vi khi phạm tội thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Hồ sơ có bốn giám định tâm thần, một trong thời gian tạm giữ và ba trong giai đoạn điều tra, với kết luận trái ngược nhau; tòa vẫn xác định có đủ căn cứ để mở phiên xử.

Ba giám định đầu (2/2023, 5/2023, 4/2024) lần lượt khẳng định bị cáo chịu trách nhiệm, loại trừ bệnh tâm thần theo nghĩa pháp lý hoặc chỉ ghi nhận mức suy giảm nhẹ khả năng nhận thức, không đủ để coi là bị tước bỏ. Giám định thứ tư (11/2024) kết luận ngược lại: tại thời điểm gây án, bị cáo mắc rối loạn nặng làm mất khả năng nhận thức và kiểm soát, nêu tình trạng lo âu nghiêm trọng, tiền sử tự sát và một giai đoạn loạn thần. Cậu đã được bác sĩ tâm thần theo dõi bốn năm và dùng thuốc; luật sư bào chữa Thierry Sagardoytho đặt câu hỏi về mức độ điều trị trước bi kịch.

Luật sư của Stéphane Voirin, Sébastien Binet, nhấn mạnh tính nghiêm trọng và kỳ vọng lớn vào công lý, còn Voirin bày tỏ tin tưởng sự vô tư của tòa nhưng sợ rằng cái chết của cô sẽ vô nghĩa. Gia đình, qua luật sư Nicolas Rothé de Barruel, nói tang thương “không thể nguôi” vì mức độ bạo lực và sức lan truyền của vụ án, mong một phiên xử tôn trọng, làm rõ diễn biến, kiểm chứng các yếu tố cấu thành tội ám sát và tranh luận về trách nhiệm hình sự. Voirin mong sự thừa nhận hành vi, lời xin lỗi và câu trả lời chân thành.

Vì bị cáo là người chưa thành niên lúc gây án, xử kín là bắt buộc theo luật. Phía Voirin lấy làm tiếc, cho rằng vụ việc mang tính xã hội và nên mở một phần cho báo chí hay giới nghiên cứu, bởi toàn bộ đội ngũ nhà giáo bị tác động. Ông cảnh báo bạo lực gia tăng trong Giáo dục quốc gia (Éducation nationale) và lo ngại nếu không rút ra bài học cần thiết. Luật sư bào chữa nói các phiên tranh luận kín sẽ đau đớn cho tất cả; bị cáo hiện bị tạm giam và sẽ ra tòa trong tình trạng bị giam. Khung hình phạt tối đa là 30 năm tù, có thể giảm còn 20 năm nếu được áp dụng tình tiết giảm nhẹ do tuổi vị thành niên theo Bộ luật Tư pháp Hình sự vị thành niên (Code de la justice pénale des mineurs); nếu xác định mất khả năng nhận thức, bị cáo sẽ được tuyên không chịu trách nhiệm hình sự.