Châu Âu tái khởi động tranh luận về khả năng răn đe hạt nhân riêng trong bối cảnh vai trò tương lai của Hoa Kỳ trở nên bất định. Tại Hội nghị An ninh Munich (Munich Security Conference), Thủ tướng Đức Friedrich Merz xác nhận đã mở các cuộc thương lượng kín với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron về phương án hạt nhân châu Âu, nhấn mạnh mục tiêu tránh hình thành các “vùng an ninh nhiều cấp độ” trên lục địa.

Châu Âu hiện phụ thuộc vào “ô hạt nhân” của Hoa Kỳ và các bảo đảm của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Nếu cam kết của Washington suy yếu, lục địa sẽ đối mặt thực tế khó chịu bên cạnh Nga – nước sở hữu kho hạt nhân lớn nhất thế giới; trong châu Âu chỉ Pháp và Vương quốc Anh có vũ khí hạt nhân. Macron kêu gọi duy trì kênh liên lạc trực tiếp với Moskva để phản ứng nhanh, đồng thời cảnh báo Nga vẫn mang tính gây hấn ngay cả sau khi chiến tranh tại Ukraine chấm dứt.

Tổng thống Cộng hòa Séc Petr Pavel nhận định Hoa Kỳ lâu nay gánh nặng quá lớn cho châu Âu và chỉ đến thời Tổng thống Donald Trump mới lựa chọn cách tiếp cận đối đầu. Hội nghị quy tụ hàng chục nguyên thủ, bộ trưởng cùng hàng nghìn nhà báo, giữa an ninh nghiêm ngặt và các cuộc biểu tình. Phái đoàn Séc có Bộ trưởng ngoại giao kiêm môi trường Petr Macinka (Motoristé) và Bộ trưởng quốc phòng Jaromír Zůna (SPD), trong bối cảnh tranh cãi quanh việc không bổ nhiệm Filip Turek; Pavel và Macinka không có lịch gặp chung nhưng tổng thống nói sẵn sàng đón ông tại các cuộc làm việc.

Sự chú ý dồn vào bài phát biểu của Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio, người nói về “thời khắc mang tính định nghĩa” và “kỷ nguyên mới”, tiếp nối giọng điệu cứng rắn mà Phó tổng thống J. D. Vance đưa ra năm trước; Rubio dẫn đầu phái đoàn Mỹ sau tranh luận tại Washington về tương lai Greenland. Macron thúc giục châu Âu xây dựng tự chủ chiến lược và trở thành cường quốc địa chính trị thực thụ, trong khi Tổng thư ký NATO Mark Rutte trấn an rằng liên kết xuyên Đại Tây Dương vẫn chặt chẽ và thiết yếu.

Macron khởi động tham vấn với Đức, Anh, Ý và các nước khác nhằm tạo hợp tác linh hoạt hơn, thừa nhận Liên minh châu Âu khó có thể luôn tiến bước đồng thuận tuyệt đối. Theo nhà phân tích Pavel Havlíček từ Hiệp hội các vấn đề quốc tế (Asociace pro mezinárodní otázky), đây là “thực tế đau đớn” và đã đến điểm “không còn đường lui”: châu Âu phải tự tỉnh táo vì Hoa Kỳ sẽ không tiếp tục “chăm lo” như trước.

Cuộc gặp tại miền Đông Bỉ quy tụ lãnh đạo Pháp, Đức, Ý và các nước khác ủng hộ cơ chế cho phép nhóm quốc gia nhỏ hơn cùng thúc đẩy sáng kiến, tránh ách tắc — các kế hoạch sẽ được cụ thể hóa tại Hội đồng châu Âu (European Council) sắp tới. Macron tìm cách hàn gắn bất đồng với Merz, kêu gọi bước đi thực dụng để hỗ trợ tăng trưởng và tự chủ chiến lược của EU. Tại Munich, các lãnh đạo Dân chủ Mỹ như Gavin Newsom, Alexandria Ocasio-Cortezová, Ruben Gallego và Gretchen Whitmer khuyến nghị châu Âu đừng để Trump làm nản chí, dù lục địa vẫn chia rẽ về cách duy trì một đối tác Mỹ ổn định.

Giới chuyên gia nhấn mạnh sự phụ thuộc lẫn nhau giữa châu Âu và Hoa Kỳ: Washington cần một châu Âu ổn định, mạnh mẽ để giữ lợi thế chiến lược, còn châu Âu vẫn cần ô hạt nhân và hậu thuẫn của Mỹ. Theo nhà chính trị học, chuyên gia an ninh Josef Kraus từ Đại học Masaryk (Masarykova univerzita), suy yếu liên minh xuyên Đại Tây Dương sẽ củng cố vị thế Nga tại châu Âu và tạo lợi thế cho Trung Quốc. Tổng thống Pavel cũng hạ nhiệt lo ngại, cho rằng đây là quá trình “chỉnh lại quan hệ” công bằng và cân bằng hơn, chứ không phải rạn nứt đe dọa NATO.