Lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ ở eo biển Hormuz nhanh chóng bị thử thách khi ít nhất hai tàu chở dầu thuộc diện trừng phạt vượt qua, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh bước sang ngày thứ bảy. Washington chuẩn bị các cuộc hòa đàm khó khăn giữa Liban và Israel với sự vắng mặt của Hezbollah, còn Pakistan nỗ lực kéo Iran và Mỹ trở lại bàn đàm phán để gia hạn ngừng bắn.

Tín hiệu ngoại giao đan xen: Ngoại trưởng Israel Gideon Saar nói muốn “hòa bình và bình thường hóa” với Liban, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron điện đàm với Donald Trump và Tổng thống Iran Massoud Pezeshkian để thúc giục nối lại đàm phán và bảo đảm ngừng bắn bao trùm cả Liban. Liên minh châu Âu lo nguy cơ thiếu nhiên liệu bay trong tương lai gần, còn Quỹ Tiền tệ Quốc tế (Fonds monétaire international) hạ dự báo tăng trưởng khu vực euro năm 2026 xuống 1,1% do tác động tiêu cực của chiến tranh Trung Đông.

Tác động xã hội–chính trị lan rộng: ngư dân ở La Réunion chùn bước ra khơi vì giá dầu diesel biển tăng 67% và chờ hướng dẫn nhận hỗ trợ; tại Anh, Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves chỉ trích việc sa vào chiến tranh “không có kế hoạch thoát ra”. Ở Ý, Thủ tướng Giorgia Meloni tạm dừng gia hạn tự động thỏa thuận quốc phòng với Israel sau vụ đoàn mũ nồi xanh Ý bị bắn cảnh cáo tại Liban.

Thị trường năng lượng dịu lại đôi chút: giá Brent giao tháng 6 quanh 98,51 dollars và WTI tháng 5 khoảng 97,11 dollars khi kỳ vọng đối thoại Mỹ–Iran sống lại. Một số nước EU giảm thuế nhiên liệu; Phủ Tổng thống Pháp (Élysée) và Phủ Thủ tướng Anh (Downing Street) sẽ đồng chủ trì hội nghị trực tuyến các “nước không tham chiến” nhằm hình thành một sứ mệnh đa phương, thuần phòng thủ để khôi phục tự do hàng hải tại Hormuz khi điều kiện an toàn cho phép.

Diễn biến trên biển và doanh nghiệp: dữ liệu MarineTraffic cho thấy Rich Starry (treo cờ Malawi, thuộc danh sách đen Mỹ từ 2023 vì hỗ trợ Iran né trừng phạt) và Elpis (từng mang tên Chamtang, treo cờ Comoros) đã qua eo Hormuz; Elpis trước đó ghé cảng Boushehr của Iran, còn Rich Starry ghé Hamriyah rồi hướng tới Sohar (Oman), trong khi Mỹ nói phong tỏa áp dụng với tàu rời/đến cảng Iran. BP dự báo kết quả giao dịch dầu quý I “xuất sắc” nhờ biến động giá; các hãng bay gây sức ép để EU áp biện pháp tạm thời, khi Hội đồng Sân bay Quốc tế khu vực châu Âu (ACI Europe) cảnh báo nguy cơ thiếu nhiên liệu có hệ thống trong ba tuần nếu Hormuz vẫn đóng. Hiệp hội Hàng không vì châu Âu (Airlines for Europe - A4E) đề xuất miễn thuế vận tải hàng không, cho phép dùng nhiên liệu Jet A và ưu đãi khi chở dư nhiên liệu; CEO TotalEnergies Patrick Pouyanné coi mô hình “thu phí” tốt hơn phong tỏa kéo dài.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (Agence internationale de l'énergie) dự báo nhu cầu dầu quý II giảm 1,5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ, mức mạnh nhất từ Covid-19, gọi đây là cú sốc nguồn cung nghiêm trọng nhất lịch sử với sản lượng mất 10 triệu thùng trong tháng trước và doanh thu xuất khẩu dầu của Nga tăng gấp đôi từ tháng 2 sang tháng 3. Cơ quan này hạ triển vọng nhu cầu toàn cầu 2026 còn 104,26 triệu thùng/ngày và cảnh báo tháng 4 có thể tệ hơn tháng 3, dù hơn 80% dự trữ chiến lược toàn cầu còn sẵn sàng. Tuvalu ban bố tình trạng khẩn cấp hai tuần vì rủi ro thiếu nhiên liệu tại đảo chính Funafuti.

Chính trường và thị trường châu Á sôi động: Pakistan xúc tiến nối lại đàm phán Mỹ–Iran; Trung Quốc bác tin hỗ trợ quân sự Iran và dọa đáp trả nếu Mỹ áp thuế 50%, đồng thời gọi phong tỏa cảng Iran là “nguy hiểm và vô trách nhiệm”. Nhu cầu xe điện tăng tại Citroën; nông dân thuộc Coordination rurale chặn kho xăng Lespinasse gần Toulouse phản đối giá GNR. Chứng khoán châu Âu mở cửa nhích lên; Ngân hàng Đầu tư công Bpifrance (Bpifrance) ghi nhận hàng trăm hồ sơ “prêt flash carburant” trị giá khoảng 10 triệu euro trong ngày đầu. Tại Bắc Kinh, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez nói Trung Quốc “có thể đóng vai trò quan trọng”, còn Chủ tịch Tập Cận Bình kêu gọi tôn trọng luật pháp quốc tế và phản đối “luật rừng”. Trên bàn hạt nhân, truyền thông Mỹ nói Washington đề xuất Iran dừng làm giàu uranium 20 năm đổi nới trừng phạt, Tehran đáp lại phương án 5 năm; Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance cho rằng “bóng đang ở phía Iran”. Quân đội Israel thông báo một binh sĩ tử trận ở nam Liban, trong khi phái đoàn Israel và Liban chuẩn bị gặp nhau tại Washington.