Úc đã đi trước với ý tưởng cấm mạng xã hội cho trẻ em và Đức đang tranh luận, nhưng một làn sóng khác đang nổi lên: theo Nghiên cứu JIM (JIM-Studie) 2025, thanh thiếu niên 12–19 tuổi tăng mạnh việc dùng chatbot mỗi ngày. Một nửa cho biết tương tác với mô hình AI vài lần mỗi tuần, không chỉ để làm bài tập mà còn để trò chuyện. AI đồng hành dần trở thành bạn trò chuyện trong sinh hoạt thường nhật.

AI đồng hành là các chatbot mô phỏng đối thoại như Character.AI và Replika, tùy biến theo sở thích, hoạt động 24/7 và có thể đóng vai bạn bè, trị liệu viên hay bạn tình lãng mạn. Mô hình kinh doanh của chúng nhằm giữ người dùng ở lại trò chuyện càng lâu càng tốt. Ở Mỹ, mức độ phổ biến trong thanh thiếu niên đã rất cao và có thể sớm lan sang châu Âu.

Priv.-Doz. Kerstin Paschke, giám đốc y khoa của Trung tâm Đức về Các vấn đề Nghiện ở Trẻ em và Thanh thiếu niên (Deutsches Zentrum für Suchtfragen des Kindes- und Jugendalters) thuộc Bệnh viện Đại học Hamburg-Eppendorf (Universitätsklinikum Hamburg-Eppendorf), chia sẻ với báo Frankfurter Rundschau (Frankfurter Rundschau) rằng các chatbot tạo sinh như ChatGPT ngày càng thích ứng với sở thích người dùng. Huấn luyện bằng dữ liệu Internet và tối ưu hành vi hội thoại tạo mô hình ngôn ngữ phù hợp kỳ vọng con người, tăng gắn bó sử dụng và trải nghiệm quan hệ ký sinh; bà dẫn nghiên cứu của Christian Montag tại Đại học Ulm (Universität Ulm). Theo dữ liệu 2025 của Tổ chức Common Sense Media (Common Sense Media), 72% thiếu niên 13–17 tuổi ở Mỹ đã từng dùng AI đồng hành, 52% tương tác thường xuyên và khoảng một phần ba dùng hằng ngày hoặc vài lần mỗi tuần.

Paschke nhấn mạnh trẻ em và thanh thiếu niên dễ tổn thương do đặc điểm phát triển thần kinh và tâm lý – xã hội. Rủi ro gồm thông tin sai, nội dung không phù hợp như tin nhắn mang tính tình dục, thao túng cảm xúc qua sự đồng thuận kéo dài và lưu trữ dữ liệu nhạy cảm. Ngoài số liệu từ JIM-Studie, hiện chưa có dữ liệu cập nhật về mức sử dụng tại Đức.

Nhà tâm lý xã hội Jessica Szczuka từ Đại học Duisburg-Essen (Universität Duisburg-Essen) cảnh báo các hệ thống này cố ý tạo gần gũi xã hội, đáp ứng cảm xúc và cảm giác thân thuộc. Với trẻ nhỏ, việc duy trì nhận thức rằng mình đang nói chuyện với thực thể nhân tạo khó hơn nhiều. Bà cũng lưu ý kho dữ liệu châu Âu còn mỏng và tụt hậu so với Mỹ.

Hiện các AI đồng hành ít có cơ chế bảo vệ trẻ em hiệu quả: xác minh tuổi, minh bạch phù hợp lứa tuổi hay khung bảo vệ hệ thống thường không phải tiêu chuẩn. Nghiên cứu năm 2025 của Đại học Stanford (Stanford University) cho thấy các nhà nghiên cứu giả làm thiếu niên đã kích hoạt được đối thoại không phù hợp về tự hại, bạo lực và tình dục trên nền tảng như Character.AI. Trước đó từng xảy ra hai trường hợp nam thanh niên tự tử sau khi hình thành gắn bó sâu với chatbot AI.

Về câu hỏi có nên cấm AI đồng hành cho trẻ vị thành niên, Szczuka cho rằng chưa đủ bằng chứng thực nghiệm để biện minh lệnh cấm chung và thiếu dữ liệu dài hạn, nên cần tránh kết luận suy đoán. Bà đề xuất điều chỉnh dựa trên bằng chứng cùng giáo dục truyền thông, coi đây là công nghệ còn rất sớm với cả rủi ro lẫn lợi ích tiềm năng. Paschke kêu gọi biện pháp quản lý để thực thi bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên, đồng thời thừa nhận tác động dài hạn hiện chưa thể kết luận.