Anne Ndarua mất liên lạc với con trai duy nhất, Francis Ndung’u Ndarua, sau khi anh sang Nga vì lời hứa việc kỹ sư điện. Video anh gửi về cảnh báo người châu Phi đừng tin “việc tốt”, rồi một clip rò rỉ khác cho thấy anh mặc quân phục, bị cột mìn vào ngực và bị chửi rủa phân biệt chủng tộc. Gia đình kêu gọi Kenya và Nga phối hợp đưa những người bị lừa về nước.

Francis, 35 tuổi, thất nghiệp trước khi đi và đã trả khoảng 620 USD cho môi giới; sau ba tuần huấn luyện cơ bản, anh bị đưa sang Ukraine. Ngày càng nhiều người châu Phi rơi vào hoàn cảnh tương tự khi các môi giới tô vẽ cơ hội việc làm, còn chính quyền Botswana, Uganda, Nam Phi và Kenya thừa nhận quy mô vấn đề. Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao Nga (Russian Defense Ministry, Russian Foreign Ministry) không phản hồi yêu cầu bình luận; Đại sứ quán Nga tại Nairobi (Russian embassy in Nairobi) cũng được liên hệ.

Nhiều người từ Ghana, Nigeria, Kenya, Uganda cho biết được hứa thưởng ký 13.000 USD, lương tới 3.500 USD/tháng và quốc tịch Nga sau phục vụ, dù luật Nga yêu cầu binh sĩ nước ngoài biết tiếng Nga và đa số họ không biết. Họ nói bị ép ký hợp đồng quân sự bằng tiếng Nga không phiên dịch, hộ chiếu bị giữ, lương thưởng không như hứa và có trường hợp bị đồng đội/đầu nậu rút sạch gần 15.000 USD. Một số đồng đội của họ đã thiệt mạng.

Các điều khoản hợp đồng hé lộ nghĩa vụ ràng buộc mở, bao gồm tham chiến, triển khai nước ngoài, yêu cầu trung thành nghiêm ngặt, hoàn trả chi phí huấn luyện (mức tiền để trống), hạn chế đi lại và tiết lộ thông tin, hỗ trợ việc làm dân sự chỉ sau ít nhất năm năm phục vụ trong một số trường hợp nhất định.

Trên mạng xã hội, một số người mặc quân phục Nga nói bằng Igbo, Swahili, Twi ca ngợi “dễ và tốt”, khoe mức lương cao. Trái lại, phần lớn người đang ở Ukraine muốn rời đi, kể về giao tranh khốc liệt, phân biệt chủng tộc từ chỉ huy Nga, không được trả lương, không có lối thoát, thi thể đồng hương nằm lại lâu ngày và chấn thương không bồi thường. Nga đồng thời quảng bá hình ảnh người châu Phi nhập tịch, được chúc mừng trên truyền hình nhà nước và bởi nghị sĩ địa phương.

Patrick Kwoba, 39 tuổi, thợ mộc Kenya, trả khoảng 620 USD cho môi giới, tin rằng sẽ nhận thưởng ký 23.000 USD và làm bảo vệ. Sau ba tuần huấn luyện, anh bị thương do UAV và lựu đạn, nói rằng đồng đội Nga từ chối cứu trợ và còn nổ súng đe dọa. Anh trốn khỏi Saint Petersburg nhờ Đại sứ quán Kenya tại Moscow (Kenyan embassy in Moscow), hiện cần phẫu thuật lấy mảnh đạn.

Charles Njoki, 32 tuổi, nhiếp ảnh gia Kenya, nộp đơn làm điều khiển UAV qua cổng tuyển quân Nga, bán xe để sang Nga và kỳ vọng lộ trình quốc tịch. Trong huấn luyện, điện thoại bị giữ, vợ anh sảy thai mà anh không hay; ra tiền tuyến anh bị UAV Ukraine làm chấn thương tay và cột sống, bác sĩ Nga chỉ quan tâm “hai ngón tay bắn súng”. Anh cáo buộc người châu Phi bị đẩy làm mồi nhử và đã bỏ trốn qua kênh lãnh sự, khẳng định lời hứa về tiền bạc là sai sự thật.

Ukraine kêu gọi các nước châu Phi ngăn dòng người sang Nga. Đại sứ Ukraine tại Kenya, Yurii Tokar, nói nếu những người này ở tiền tuyến thì họ là kẻ địch và Ukraine phải tự vệ, đồng thời nhấn mạnh “cần chặn đường ống” tuyển mộ.