Cử tri Thụy Sĩ đã bác đề xuất giới hạn dân số ở mức 10 triệu, với gần 55% phiếu chống và 45% ủng hộ, tỷ lệ tham gia 60%. Sáng kiến do Đảng Nhân dân Thụy Sĩ đối mặt với sự phản đối của chính phủ, cộng đồng doanh nghiệp và các đảng lớn khác vì nguy cơ đe dọa thỏa thuận tự do đi lại với Liên minh châu Âu. Bộ trưởng Tư pháp Beat Jans gọi kết quả là dấu hiệu của sự ổn định, cởi mở và đáng tin cậy.
Dân số Thụy Sĩ tăng nhanh từ 7,3 triệu năm 2002 lên 9,1 triệu hiện nay, trong đó 27% không có quốc tịch Thụy Sĩ. Lập luận của Đảng Nhân dân Thụy Sĩ rằng trần dân số sẽ giảm áp lực lên giao thông, nhà ở và môi trường không thuyết phục đủ cử tri, trong bối cảnh đảng này có lịch sử vận động chống nhập cư và thường quy trách nhiệm cho người xin tị nạn và các nhóm thiểu số.
Nhiều cử tri lo ngại thiếu hụt lao động trong du lịch, bệnh viện và viện dưỡng lão; giới doanh nghiệp sợ mất quyền tiếp cận thị trường chung châu Âu. Hơn một nửa hàng hóa Thụy Sĩ xuất sang EU, và quyền tiếp cận phụ thuộc vào cam kết tự do đi lại; nếu áp trần, Thụy Sĩ sẽ phải chấm dứt thỏa thuận này. Chính phủ và giới doanh nghiệp coi kết quả là tín hiệu muốn duy trì sự gần gũi với châu Âu; Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen hoan nghênh quyết định.
Dù vậy, bất mãn về giá thuê cao, phát triển quá mức, giao thông công cộng quá tải và chi phí y tế tăng không biến mất. Chủ tịch Đảng Nhân dân Thụy Sĩ Marcel Dettling nói cử tri muốn giải pháp chứ chưa vấn đề nào được giải quyết. Nhiều người tỏ ra mệt mỏi với việc coi nhập cư là gốc rễ của mọi vấn đề; cơ chế dân chủ trực tiếp cho phép trưng cầu những sáng kiến toàn quốc khi thu thập đủ 100.000 chữ ký, và chiến dịch có cả áp phích ủng hộ coi trần dân số là “bảo vệ Thụy Sĩ”, trong khi phe phản đối gọi đó là “sáng kiến hỗn loạn”.
Hai chính khách trẻ thể hiện quan điểm trái ngược trước ngày bỏ phiếu. Nils Fiechter, 29 tuổi, nghị sĩ bang Bern của Đảng Nhân dân Thụy Sĩ, nói Thụy Sĩ “đã mất kiểm soát” và nhập cư không kiểm soát khiến “Thụy Sĩ không còn là Thụy Sĩ”, quy nhiều vấn đề như thiếu nhà ở, tắc nghẽn giao thông, trường học quá tải và dịch vụ xã hội căng thẳng cho nhập cư. Năm 2022, ông và đồng chủ tịch khối thanh niên của đảng bị Tòa án Liên bang Thụy Sĩ (Swiss Federal Court) kết tội phân biệt chủng tộc liên quan tờ rơi năm 2018 nhắm vào cộng đồng Roma và du mục.
Helin Genis, 31 tuổi, ủy viên Hội đồng thành phố Bern của Đảng Dân chủ Xã hội Thụy Sĩ (Social Democrats), bác bỏ lập luận đổ lỗi. Bà nhấn mạnh người di cư không quyết định giá thuê hay mức phí bảo hiểm y tế, cũng không làm chính sách về nhà ở, hạ tầng hay đầu tư xã hội; nhìn vấn đề qua lăng kính nhập cư chỉ gây chia rẽ thay vì giải pháp.
Kết quả cho thấy khác biệt rõ giữa đô thị và nông thôn: các thành phố có cộng đồng nhập cư lớn bỏ phiếu “không” áp đảo, như Bern với gần 84% phản đối. Các vùng du lịch phụ thuộc lao động nước ngoài như bang Graubünden (nơi có St Moritz) và Valais (nơi có Zermatt và Matterhorn) cũng bác đề xuất. Hiệp hội Doanh nghiệp Thụy Sĩ (Economiesuisse) cảnh báo rủi ro quan hệ với EU; kinh tế trưởng Rudolf Minsch nhấn mạnh EU là đối tác thương mại quan trọng nhất và cần quan hệ ổn định, rõ ràng. Giới chủ lo thiếu nhân lực khi một nửa lao động khách sạn là người nhập cư, hệ thống bệnh viện và viện dưỡng lão cũng phụ thuộc. Trong khi Đảng Nhân dân Thụy Sĩ nói nhập cư làm tăng nhu cầu giường bệnh và chỗ học, phe phản đối chỉ ra 20% dân số đã trên 65 tuổi, đòi hỏi lực lượng trẻ để vận hành và đóng thuế. Trong bối cảnh Thụy Sĩ tăng chi quốc phòng và muốn gắn kết hơn với láng giềng, nghị sĩ Jon Pult bày tỏ lo ngại việc tự cô lập trong một thế giới bất ổn và nguy hiểm.
